Binaenaleyh, devlet politikası…

’Bana milliyetçiler cinayet işliyor dedirtemezsiniz’

Bu söz 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’e ait. 70lerde milliyetçi/faşist örgütlenmenin cinayet işlediğine dair iddialara yanıt olarak Süleyman Demirel‘in ağzından dökülmüş. Sonra hep beraber öğrendik ki 70lerdeki tüm olaylar bir kurgu, darbe için hazırlıktı. İnsanlar öldürüldü, kitlesel katliamlar yapıldı, devlet politikası için! Neydi o politika? Bu demokrasi elbisesi bize bol gelmişti ve daraltmak gerekiyordu. Aslında Cumuriyetçi elite dar gelmişti demokrasi ve dayandığı Anayasa. İlk muhtıra ile daralttılar olmadı. Halk tepki gösterdi, sokaklara döküldü. Sonrasında ’Bana milliyetçiler cinayet işliyor dedirtemezsiniz” sözü ile savunulan kanlı dönem geldi. O zaman bu söz şöyle algılanmış olabilir; milliyetçiler aklı selim insanlardır, kendi milletinden insanları öldürmezler, böyle bir iftirayı benim azımdan duyamazsanız. Ama aradan geçen 30 küsür yıldan sonra öğrendik ki aslında söylenen sözün daha başka bir anlamı varmış.

‘Devlet, devlet politikası olarak adam öldürür, diğeri cinayettir“

O dönemki olayları arkasında hangi ellerin olduğunu, hangi şartların olgulaşılması için beklendiğini yine olayları kurgulayanların ağızlarından öğrendik. Bugün de öğreniyoruz ki o dönemin mağduru gibi görünenler de aslında bu işin içindeymiş. İki sözü birleştidiğimiz zaman tüm kurgu o kadar yalın olarak ortaya çıkıyor ki aslında: ‘Bana milliyetçiler cinayet işliyor dedirtemezsiniz, çünkü devlet, devlet politikası olarak adam öldürür, diğeri cinayettir“

Dün bu Cumhuriyet’in ve rejiminin çürüdüğüne ve artık yıkılmakta olduğuna dair bir yazı yazmıştım. Şans bu ya Süleyman Demirel‘in de adı geçmişti yazıda. Cumhuriyetçi elitlerin iktidarının nasıl kırılma noktasında olduğunu ve güncel krizlerin bu kırılma sebebi ile yaşanılan cumhuriyetçi refkleksler olduğunu söylemiştim. İşte bu özette gözden kaçan bir nokta yine kendi aktörü tarafından aydınlatılmış oldu. 70′lerin kanlı döneminin Başbakanı, 90′ların kanlı olaylarında ise Cumhurbaşkanı ve görüyoruz ki mağdurun başta olduğu bu zamanlarda devlet politikası çekinilmeden uygulanılmış. Nasıl Başbakanlık dönemindeki paramiliter örgütlenmelerin cinayetlerini savundu ise şimdi de Cumhurbaşkanlığı zamanındaki yargısız infazları savunuyor. Çünkü O da bugüne kadar gelmiş olan halkından kopuk, hukuk tanımaz rejimin bir aktörü. Lakin dün de dedim artık bir yol ayrımındayız; ya bu rejimin çöküşünün altından arınarak kalkacağız ya da devlet politikasının karanlığında daha nice hayatlar sönecek.

Ben huzurlu, barış güneşinin altında halkının halk olduğu bir Türkiye hayal ediyorum. Hayal ediyorum çünkü böyle bir ortamı bilemedim, tadamadım. Doğduğum günden bu yana iç savaşı yaşayan bir ülkede nefes aldım. Polisinin üstü örtülen işkence olaylarını okudum. Düşünürlerinin, siyasetçilerinin nasıl sadece fikir beyan ettikleri için toplum hayatından uzaklaştırıldıklarını, hatta diri diri yakılmak istendiklerini izledim yine televizyonda. Ve daha nice böyle olay ya da rutinin arkasında bu sistemin politakalarnın ve kirli ellerininin olduğunu öğrendik sonunda. Dedim ya sonuna yaklaşıyoruz ya da öyle olmalı ki artık hiçbir şey gizliden yapılmaz oldu. Sözler çekinilmeden söyleniyor, tüm kozlar gözlerimizin önünde oynanıyor. En az onlar kadar gözü kara olmak zorundayız eğer temiz bir nefes almak istiyorsak. Bugüne kadar elimizi kolumuzu bağlayan sınırlarımızı, korkularımızı, önyargılarımızı gözardı etmeliyiz, eğer birisi bu rejimin karşısında durmaya çalışıyor ise yanında olmalıyız, adı AKP bile olsa. Sonra yine karşısında dururuz, çünkü ancak o zaman iktidarın karşısında durmak bir hak, bir özgürlük olabilir ve kullanılabilir. Yoksa bugüne kadar iktidar bildiğimizin, muhalefet ettiğimizin aslında sadece bir gölge olduğunu öğrenir ve o gölgeye karşı yumruk kaldırmaya, nafile haykırışlara devam ederiz.

Cumhuriyet çökerken…

Sert bir başlık oldu ama kısa bir gözden geçirmeden sonra sistemin altının ne kadar oyulduğunu ve ne kadar çürüdüğünü hep beraber göreceğiz. Hepimizin dağarcığında olan kısa bir tanımı var devletimizin; demokratik, laik,  sosyal bir hukuk devletidir, Cumhuriyettir. Lakin diğer vasıflarından arındırdığımızda cumhuriyet kavramı bir bürokrasi krallığıdır. Diğer vasıfları olmadan oldukça sert bir rejimdir ve bu sert yanları belli başlı refkleksleri beraberinde getirir. Bu refklekslerin arasında bürokrasinin ve beraberinde getirdiği elitçi iskeletin iktidar olma ve koruma içgüdüsü demokratik sistemlerde en yıkıcısıdır. Bir de bu kesime silahlı bürokrasiyi eklersek, açık ya da gizli bir militarizmden rahatça bahsedebiliriz.

Yukarıdaki kısa çerçevenin içini daha da doldurmayı düşünmüyorum. Sonuç olarak bilimsel bir makale amacında değilim. Yine bu çerçevenin sınırlarında günümüz Cumhuriyetimize baktığımızda güncel yaşanan olayları ve nedenlerini daha iyi anlayabiliriz. 82 Anayasası demokratik bir Cumhuriyet kurgusundan çok elitçi bir bürokrasinin iktidarda büyük bir pay sahibi olması üzerine kurulmuştur. Parantez açarak buradaki bürokrasi kavramına orduyu da katıyorum, sadece silahlı ya da askeri bürokrasi olarak ayırmak gerektiğine inanıyorum. Lakin sistemin yılmaz savunucusu olarak ordunun sivil bürokrasinin çok önünde olduğunun da altını çizmek gerekli. Bu savı da bürokrasinin başı sayılan Cumhurbaşkanlarının çoğunun asker kökenli diğer çoğunluğununda yüksek bürokrat(Turgut Özal, Süleyman Demirel, Ahmet Necdet Sezer)olması açıkça destekliyor.

Bu bürokratik sistemde en yüksek konumdaki Cumhurbaşkanı yüksek bürokraside atama kararlarında çok geniş yetkilere sahip. Diğer bir değiş ile, Cumhurbaşkanı olma yetisi ve şansına sahip seçkin kesim aynı zamanda var gelmiş olan sistemin devamınında garantisi oluyordu. Askeri bürokrasiyi ayırırsak yargıdan, üniversiteye

CHP’nin demokratik-sol damarı mı uyanıyor?

Taraf  Gazetesi‘nin yayınladığı belgenin etkileri sürüyor ancak direk belgenin üzerinden yazmayı düşünmüyordum. Çünkü her ne kadar kimin ellerinden çıktığına dair güçlü önyargılarım olsa da hem kendi önyargılarımın tuzağına düşmemek hem de belirsizliğin içinde daha sonra geri almak zorunda kalacağım şeyler karalamak istemiyordum. Bunun yanında belgenin gerçekliği dışında da gözardı edilmemesi gereken çok önemli gelişmeler yaşanıyor yine aynı belgenin ışığı altında.

Dün haberleri şöyle bir gözden geçirirken Deniz Baykal‘ın grup toplantısında yaptığı konuşmaya denk geldim. Baykal‘ın ağzından ordu içindeki muhtemel cunta oluşumlarımdan, 12 Eylül‘e dair kendisinden duymayı hiç beklemediğim şeyler dökülüyordu. Belge’nin önemine rağmen imzası bulunan Albay Çiçek‘in hala görev başında olmasından rahatsızlığını söyledi ve yetinmedi eğer gerekirse 12 Eylül ile yüzleşmek için süreçte olmak istediğinin altını çizen bir konuşma yaptı. Baykal’dır sonra dediklerine farklı bi yorumu yine kendisi getirir mi o bilinmez ancak Baykal’ın dahi böyle bir çizgi değiştirmesinin önemini anlamak lazım.

Sonuç olarak Deniz Baykal‘ın ve ekibinin kontrolü hatta esareti altındaki CHP devletçi, statükocu, hatta kimi zaman güçlü bir vesayetçi damarı olan bir parti. Lakin bu parti dahi bu yerleşik geleneğe rağmen 12 Eylül‘de kapatılmaktan kurtulamamıştı. Bu vasıflarının yanında da hep kendisinin sol ve demokrat bir parti olduğunun da altı çizilir partililerince, ama eylem konusunda ne siyasi ne de ekonomik alanda bu damarının pek eylem bulduğunu hatırlamıyorum. O yüzden Deniz Baykal‘ın dünki çıkışı beni çok şaşırttı, şaşırtmasının yanında da meraklandırdı. Bu çıkışın ardında gerçekten CHP‘nin hep içinde taşıdığı söylenen ve en çok eleştirilen yanlarından biri olan sol damarının kabarması mı aranmalı yoksa 12 Eylül darbesindeki tecrubelerinin kurunun yanında yaş ta yanar şeklinde bir pragmatzim ile muhtemel bir cunta hareketine karşı halkın yanında olarak elini mi güçlendirmek isteğimi aranmalı emin değilim. Benim gibi aklında çok sayıda soru işareti olan insanların olduğunu biliyorum, ve sürecin beraberinde neler getireceğini sabırsızlıkla bekliyorum.

Son olarak askerin sistem içindeki yerinin her kesimden sorgulanmaya başlanması umut verici. Her ne kadar bu umudun büyük kazanımlar getiremeyeceğinden emin olsam da devlet partisi olarak yerleşik bir geleneğe sahip CHP‘nin dahi çizgi değiştirmesi günün ağarması tadında insana umut veriyor. AKP‘de eğer bu süreçte ilk dönemindeki hıza ve tutkuya tekrar kavuşursa ülke gerçekten bugüne kadar hiç sahip olmadığı tarihi bir fırsata sahip olabilir. Böyle bir reform dalgasında ilk olması gereken değişiklik te Ordu İç Hizmet Kanunu’ndaki cumhuriyet savunuculuğunun ASKERDEN alınıp artık halka, TÜRKİYE HALKINA verilmesi olmalı. Böylece bu tür darbe oluşumları ya da girişimleri kendilerini haklı çıkartan yasal zeminden de mahrum kalmış olurlar.

Canan Arıtman’a Anayasa’dan Cevap

Bir süredir devam eden bu yakışıksız tartışmadan gerçekten rahatsızım. Cumhurbaşkanı’nın kampanyaya dair sözlerini fırsat gören Canan Arıtman, ırkçı söylemlerle uzun zamandır geniş bir kitleyi rahatsız ediyor. Hatta kendi partisinden dahi uyarı cevası aldı ancak duracağa benzemiyor.

Böyle bir söylem açık bir ırkçılıktır ve demokrasi, insan hakları ve hukuk gibi kavramların Anayasa’sında bulunan bir devletin milletvekilinin bu sözleri söylemiş olması ve hatta devam edecek özgüveni(!) kendinde görüyor olması gerçekten üzücü. Canan Arıtman’ın özellikle son sözlerine dair Anayasa’mızdan bir maddeyi alıntılayarak kendisine cevap vermek istiyorum ancak kendisinin son sözlerini paylaşmam lazım:

“Osmanlı’da sonradan Müslüman olan gayr-i müslimlere yeni nüfus kaydı çıkartılırken bizzat devlet tarafından baba adı olarak Müslüman isimler yazılırdı. Bu nedenle hiç birimiz soyağacıyla etnik kimliğimizi ispat edemeyiz. Bugün soy bağı, etnik aidiyetin bilimsel ve hukuki tek geçerliliği DNA bilgileridir.”

Anayasa’mız “Türk kimdir?” sorusuna madde 66′nın ilk cümlesi ile çok net bir cevap verir:

MADDE 66. – Türk Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türktür.

Bunun dışındaki bir arayış ya da sorgulama, demokratik, hukuk ve insan haklı tabanlı diğer tüm devletlerde de olduğı gibi “ırkçılık” olarak adlandırılır ve böyle söylemde bulunmuş bir kişi hele ki bir milletvekili, şimdiye kadar çoktan konumundan istifa ederdi.  Ancak bizdeki politik kültür ne yazık ki bu düzeyde değil ki bu söylemler en az tepki kadar destek bulabiliyor, ufak bir uyarı ile geçiştirilebiliyor.

Tek söyleyebiliceğim şey; yazık, yazık ki daha kendi Anayasa’sını içine sindirememiş bir milletvekili o sandalyeyi işgal ediyor ve ırkçı söylemlerle övünerek boy boy röportaj veriyor.